NAFAKA ARTIRIM, AZALTIM VE KALDIRMA DAVALARI

NAFAKA ARTIRIM, AZALTIM VE KALDIRMA DAVALARI
(Türk Medeni Kanunu Çerçevesinde Hukuki Esaslar ve Uygulama Sorunları)

I. GİRİŞ

Nafaka, boşanma hukukunun en tartışmalı ve uygulamada en çok uyuşmazlığa konu olan kurumlarından biridir. Gerek boşanma davası sırasında gerekse boşanmanın kesinleşmesinden sonra, taraflar arasında en sık karşılaşılan ihtilafların başında nafakanın miktarı, süresi ve değiştirilmesi gelmektedir.

Toplumda yaygın olan “nafaka bir kez belirlendi mi artık değişmez” algısı, Türk Medeni Kanunu sistematiğiyle bağdaşmamaktadır. Zira nafaka, dinamik bir kurumdur; tarafların ekonomik ve sosyal koşullarındaki değişikliklere paralel olarak artırılabilir, azaltılabilir veya tamamen kaldırılabilir.

Bu makalede; nafaka türleri, artırma–azaltma davalarının hukuki dayanağı, feragat meselesi, boşanma sonrasında yeniden dava açılıp açılamayacağı ve uygulamada sıkça yapılan hatalar ayrıntılı biçimde ele alınacaktır.

II. NAFAKA KAVRAMI VE HUKUKİ DAYANAĞI

Nafaka, bir kimsenin geçimini sağlamak amacıyla, kanundan veya mahkeme kararından doğan maddi edim yükümlülüğüdür. Türk Medeni Kanunu’nda nafaka, aile hukukunun bir sonucu olarak düzenlenmiş olup; temelinde zayıf olanın korunması ilkesi yatmaktadır.

TMK’da nafaka türleri farklı maddelerde düzenlenmiş ve her biri için farklı şartlar öngörülmüştür. Bu ayrım, artırma ve azaltma davaları bakımından da belirleyicidir.

III. NAFAKA TÜRLERİ

1. Tedbir Nafakası

Tedbir nafakası, boşanma veya ayrılık davası devam ederken, eşlerin ve çocukların geçimini sağlamak amacıyla geçici olarak hükmedilen nafakadır. Hukuki dayanağını TMK m. 169’dan alır.

Tedbir nafakası:
• Davanın devamı süresince geçerlidir
• Hâkim tarafından re’sen dahi hükmedilebilir
• Boşanma kararının kesinleşmesiyle sona erer veya başka bir nafaka türüne dönüşür